De ciencia e poesía

Di David Jou, físico, científico e poeta español  que “construír pontes e fomentar complicidades entre ciencia e humanismo é unha das urxencias da cultura actual”. Facemos noso ese propósito e botámonos, este curso,  ao camiño da lectura da man da ciencia e da poesía. A ver se somos capaces de facer unha boa singladura!!

Habitualmente, poesía e ciencia teñen sido concibidas como conceptos antagónicos, atribuíndolle á primeira o territorio da beleza e a emoción, mentres que a segunda se asociou dende a súa orixe á procura da verdade e da utilidade. Mais, o certo é que as relacións entre poesía e ciencia son máis estreitas do que semella a simple vista: unha e outra non son máis que dous xeitos de tratar de dar resposta ás circunstancias do ser humano. Ambas interrogan sen tregua á razón, ambas parten da incerteza e argumentan desde un discurso subxectivo. Pois aínda que o coñecemento científico é unha tarefa racional,  tamén a ciencia debe difundir e validar o coñecemento desde a persuasión e a retórica, e o seu discurso inclúe, a par da lóxica, un conxunto de elementos que comparte con outras esferas do coñecemento como poden ser o mito ou a poesía; o científico debe convencer, e isto faino  botando man de todos os recursos dispoñibles da retórica, metáforas incluídas.

Pola súa banda,  na súa formulación, a poesía ten moito de matemático: este aspecto matemático-xeométrico da poesía está moi presente nos  mecanismos (paralelismos, leixaprén, repeticións) da nosa poesía medieval; nas regularidades que dotan ao poema de ritmo e harmonía; nas imaxes e metáforas  que aspiran á expresión do inefable, do inédito: outra conexión coa ciencia!!!

Sen deixar de considerar a malversación que se pode facer do progreso científico, no noso  Club de lectura pretendemos  facer convivir poesía e literatura científica, reflexionar sobre os aspectos positivos e polémicos dos avances científicos  e contribuír  a  superar as distancias que tradicionalmente separan a eses dous intentos de desvelar a Verdade: pois un poema pode botar tanta luz sobre o universo coma unha fórmula matemática; e as descubertas matemáticas amplían os dominios do coñecemento, e con eles os ámbitos da beleza e da harmonía do universo, como se suxire neste fragmento dun poema dedicado a Albert Einstein:

Resultado de imagen de albert einstein

E = mc2
«Esta fórmula gústame: é breve e contundente,
é nova e é audaz, é sinxela e custa comprendela;
o seu cálculo é simple, só esixe multiplicar,
pero ábrenos á sorpresa,
axita os fundamentos do que sabiamos polos sentidos e os
costumes.
Podémola interpretar como unha porta entre a luz e a
materia;

(…)
Podémola considerar como un enorme ensanche do
noso mundo;
                                                                                David Jou

Estas son as palabras coas que Dores Pereira, profesora de Lingua galega e Literatura, explica o camiño que imos seguir nos vindeiros meses: o da poesía e o da ciencia. Podedes ver aquí como conflúen ambas as dúas na man de Chema Madoz, un mestre da poesía visual.

Nas obras que imos ler este curso  conviven as dúas belezas: a científica e a poética. Agardamos que poidades descubrilas e vivencialas na selección que propoñemos.

Arrancamos a andaina coa poesía de Carlos Negro. Concretamente coas súas Penúltimas tendencias. O propio autor, nesta entrevista, fala así da obra:

“(…) Entón pensei en tratar un tema diferente, pensando tamén no público xuvenil, que é o desa presión sobre as mulleres para que todo sexa “fashion, chic e sexy” (…) O libro ten tamén un sentido das metamorfoses dunha moza, que poderían ser varias. Da procura da propia identidade, fronte a un modelo de beleza moi pechado e canonizado. Mais tamén hai outras ideas, como o amor romántico. E, nese aspecto, o libro é unha reacción contra o escrito por Federico Moccia. Eu vía que os alumnos o collían na biblioteca, que estaba moi de moda. Tiña curiosidade e lino. E quedei asustado. Ademais de estar pesimamente escrito, era profundamente reaccionario no seu contido. Era o tópico da muller fascinada polo ‘machito’. Unha muller aparentemente liberada pero que o que quere é ser modelo de televisión, presentadora ou parella dun chico guapo, á sombra do seu mozo. (…) A moza ten contradicións e dúbidas, claro. Quere afastarse dese mundo da imaxe que se lle impón, pero tamén se sente atraída por el. Sabe que lle están a vender un mundo ficticio e prefabricado, mais tamén é certo que se te afastas do que se considera moderno quedas á marxe. Por iso non hai branco e negro. Quere escapar mais tamén ser aceptada polo grupo.(…)”

Resultado de imagen de penúltimas tendencias

(Imaxe extraída de aquí)

Premendo neste enlace atoparás algúns dos poemas do libro. e aquí queda outro, para que vaias achegándote ao libro:

“Princesa (contra) Disney”

Cuspo os chícharos
agochados no colchón
como se fosen balas.
Arrinco o vestido de seda.
Íspome e pego un berro
que escacha as porcelanas.
O cabelo longo semella atadura.
(As tesoiras fanme menos escrava).
Fuxo da torre.
Da mazá envelenada
da obediencia.
Fendo os ferrollos.
Pelo curto,
lingua solta.
Respiro fondo,
corro descalza.
Comezo a alancar
cara a esa gándara
máis alá dos espellos.
(Vaime volvendo a voz
Que perdín en palacio).

Non sabemos se é o caso, non sabemos se ti te sentes así, mais aquí queda o poemario que pode ser espello para ti, ou chave que te leve á reflexión do que ti es, do que queres ser de verdade e non do que outros ( o mundo) queren que sexas.

Da poesía, pero sen deixala de todo, pasaremos á novela. Meterémonos na vida de Georg, un adolescente de 15 anos que recibe unha carta do seu pai, morto cando el era un neno. Esa carta obrígao a mirar as estrelas e a preguntarse polo sentido da vida. Velaí, en certo modo, a poesía e a ciencia. Atópanse as dúas na novela de Jostein Gaarder, La joven de las naranjas.

«Mi padre murió hace once años, cuando yo sólo tenía cuatro. Creí que no volvería a saber nada de él, pero ahora estamos escribiendo un libro juntos…» Así comienza La joven de las naranjas que hace reflexionar al lector sobre la intensidad de la Vida, pero también sobre la muerte. Una historia que nos habla del Tiempo y sobre qué somos realmente, qué misterio compartimos con el universo. ¿Elegiríamos nacer, y conocer la vida en toda su intensidad, sabiendo que quizá sea para permanecer sólo un instante en ella? ¿O rechazaríamos la oferta? Georg, un joven de 15 años apasionado por la astronomía, encuentra una antigua carta que su padre escribió para él al saber que iba a morir. En ella le cuenta el gran amor que sintió por la misteriosa Joven de las Naranjas para finalmente formularle una importante pregunta, a la que Georg debe responder. Antes de contestar, Georg habrá escrito un libro con su padre, un libro que va más allá del tiempo y de los límites de la muerte. (Información que aparece na contracuberta do libro, publicado por Siruela)

Xa no frío xaneiro, leremos Os nenos da varíola de María Solar. Na páxina da editorial Galaxia, que publica a obra, aparece a seguinte reseña:

Resultado de imagen de os nenos da variola

“Desta volta achégase a unha das aventuras máis importantes da historia da humanidade, protagonizada por uns nenos que non tiñan idea de facerse heroes. Aínda que o foron. Nos seus pequenos corpor, brazo a brazo, levaron a vacina da varíola a América. Sacados dos hospicios da Coruña, Santiago e Madrid, cruzarán o Atlántico formando parte da Expedición do doutor Balmis e na que unha muller fascinante, Isabel Zendal, xogará un apapel determinante. A historia comeza en 1803. Na miseria dos orfanatos. Nun barco que pode ser tamén unha tumba. Nun mar hostil e desapiadado. No medio dese universo cruel, a esperanza e un posible futuro. O heroísmo anónimo de 22 nenos que, grazas a este libro, xa non o serán máis nunca.”

 En marzo xuntarémonos de novo para celebrar o día da Poesía lendo Esto y ESO  obra de Raúl Vacas Polo. O poemario xira arredor das materias que estudades no instituto. Cada unha deles ben merece un poema (ou non?)

Resultado de imagen de esto y eso raul vacas

Imaxe extraída de aquí

En abril continuaremos coa poesía, neste caso de Xabier Paz., un científico (biólogo de formación) e escritor, autor de, entre outros,  Materia de Lucrecio , obra que comentaremos. Esta “constitúe unha reflexión sobre a orixe e o devir do Cosmos, sobre a existencia e o coñecemento humanos neste desolado pórtico do século XXI. A emoción e a estrañeza do vivir ven suxeita pola rédea do coñecemento científico que se expón non exento de ironía. O desconcerto da conciencia, limitada, dexergando o Universo ilimitado e a vertixe da visión cosmolóxica na súa inmensidade, procuran acougo no acicate do coñecemento obxectivo e poético da materia, do seu devir. O ser humano, tenta recoñecerse na parte non arredada do Universo apalpando as súas leis. O coñecemento poético do posible como guieiro: poesía da materia. Poesía non como asombro polo íntimo, senón como indagación no que de común temos na nosa individualidade, a busca dunha estética antropolóxica. Poesía da experiencia, pero non da experiencia persoal e individual senón da experiencia comunitaria que nos outorga o herdo comunal do coñecemento científico.” Esta información está extraída de aquí.

A continuación leremos a novela gráfica Einstein. Os autores da mesma Corinne Mayer e Ann Simon recrearon a vida do científico Albert Einstein. A editorial Norma ten unha colección de biografías de científicos, escritores, filósofos,  pintores ben interesante. Podedes atopar máis información da mesma aquí.

Para rematar elixiremos unha destas dúas lecturas: Nemo: o rapaz sen nome de David Morosinotto ou Terra, de Xurxo Mariño.

Resultado de imagen de nemo o rapaz sen nome

No interesante e fermoso blog Trafegando ronseis aparece esta reseña da primeira obra citada:

Davide Morosinotto é o autor deste libro que a editorial Xerais nos trae na nosa lingua para un público mozo, un libro de aventuras titulado Nemo. O rapaz sen nomeque me parece ben axeitado, un libro entretido, misterioso que se le dun bocado polo atraente do seu argumento, onde o protagonismo radica nunha moza e en dous mozos canda un cadelo enorme e fiel que sabe defender os intereses dos seus amigos. Ambientada na Francia de 1829, descríbense asemade os costumes da época sen caer no pintoresco nin no aburrido, dándonos pinceladas daquel machismo onde as nenas de familia rica só podían aspirar a ser casadas con mozos da súa condición social, algo do que se afastará a nosa protagonista, quen en realidade quere vivir a súa propia vida e buscar nesta maxia e riscos.
O autor bebe da obra de Jules Verne, afastándose del  recollendo personaxe e nomes, pero recreando unha novela de aventuras da mellor saga.”  Verne foi un escritor que soubo unir ciencia e literatura (nas dúas a imaxinación é fío condutor) .Neste artigo podes ler os inventos que Verne deseñou nas súas novelas.  Algúns e algunhas de vos lembraredes que xa lemos unha obra del, A volta ao mundo en oitenta días. Con ela, fixeramos un percorrido polos lugares que visitou o señor Fogg: a volta ao mundo arredor dos libros.

Con respecto á segunda, Terra, a editorial Xerais, que publica a obra, di do libro: “”Este é un libro de viaxes convertido nunha aventura de divulgación científica, o relato dun periplo de once meses arredor do planeta Terra no que se mesturan as anécdotas que van xurdindo ao longo das distintas etapas coas descricións da ciencia que hai detrás dos espectáculos que a natureza lles vai amosando aos viaxeiros: illas volcánicas en plena formación, desertos aos que non se lles albisca a fin, termiteiros xigantes, glaciares de cor azul que roxen coma monstros, raposos voadores e quilómetros, moitos quilómetros de percorrido polo mar, o aire e os revirados camiños dun planeta observado cos ollos atentos e cheos de curiosidade de Xurxo Mariño. Como indica o escritor Xavier Queipo no limiar, «cada capítulo, cada etapa, cada anécdota é unha porta aberta aos sentidos e ao coñecemento, unha incitación á observación da natureza e, en particular, á natureza humana coma se se tratase dunha introdución á historia natural e de etnografía comparada». Aquí podes ler unha entrevista ao autor.

Xurxo Mariño le desde a Biblioteca América para os oíntes de Efervesciencia (espazo de información científica accesible a todos os públicos, que conduce Manuel Vicente. Coincide co noso horario de xuntanza. Algún día teremos que escoitalo!) un fragmento final de Terra na sección: Un libro, un autor, un espazo.

A editorial Xerais acaba de crear recentemente unha colección, Básicos Ciencia, que nace co propósito de divulgar a ciencia en galego. Nós tamén queremos achegarcha a ti, lector ou lectora, e facelo tamén da man da poesía e da literatura. Que o camiño  sexa longo, pleno de aventuras, pleno de experiencias. 

 

 

Advertisements

Deixar un comentario

Arquivado en Ciencia e poesía

Árbores a esgalla

O home que plantaba árbores (L’Homme qui plantait des arbres -1953-) é unha noveliña ben interesante sobre a xenerosidade, a hospitalidade, a constancia e a capacidade do home para intervir (esta vez, positivamente) na natureza. Como biografía “concentrada” do seu autor pode valer a que se cita a continuación (extraída da web da editorial Galaxia):

Jean Giono (Manosque, 1895-1970), novelista francés. Con 19 anos foi reclutado polo Exército francés para loitar na I Guerra Mundial. Máis tarde describiu os horrores da guerra en Le Grand Troupeau (1931). Expuxo o seu credo pacifista en Refus d’obéissance (1937). Giono utilizou a súa Provenza natal como escenario para as súas novelas, cuxa maior parte tratan sobre a relación das xentes coa terra que habitan, tal e como se pode ler en Les vraies richesses (1936). Outros libros importantes son Colline (1920), Regain (1930) e Le Hussard sur le toit (1951), no que a manifestación da naturaleza é a cólera que devasta Provenza e mata cegamente sen preocuparse da política que está axitando os homes.

Como puidestes comprobar, tras a súa lectura, o libro amósanos o gran cambio experimentado nunha zona dos Alpes tras a sementeira masiva de árbores por parte do seu protagonista. Non plantou ducias, nin centos; PLANTOU MILES de carballos, bidueiros, faias, etc., conseguindo á volta duns anos transformar unha área erma e deshabitada nun lugar fermoso e cheo de vida. Todo un exemplo.

A novela foi levada ao cinema (de animación, neste caso) polo canadense Frédéric Back en 1987, con grande éxito, xa que a curta acadou diversos premios (entre eles, un Óscar e unha Palma de Ouro). Con todo, eu escollo a novela. Xulgade vós:

Deixar un comentario

Arquivado en Sen clasificar

Árbores e caracois

O libro que imos comentar o vindeiro luns comeza cun animaliño pequeno e escorredizo: o caracol

 

Resultado de imagen de caracol

Premendo aquí poderás ver fermosas fotografías coma esta de caracois

Quen  pode imaxinar que un animal pequeno coma este poda causar tanto alboroto? Pois nin máis nin menos que un prato deles son os que desencadean a trama desta magnífica novela. En serio? Caracois? Para comer?… Pois si…un delicioso bocado que xa os antigos romanos saboreaban. Incluso coidaban que eran unha estupenda cura para enfermidades do estómago e das vías respiratorias! Aínda que a condición para que dese resultado o tratamento era comelos en número impar…

Resultado de imagen de o baron rampante calvino

O baron rampante

Será un prato destes pequenos moluscos o que catapultará ao noso protagonista Cósimo o máis alto! Levarao a descubrir un mundo diferente o que estaba acostumado a ver. Pero… non adiantemos acontecementos…Leamos a obra escrita por Italo Calvino e, tende moi en conta, que moitas das súas vivencias plasmounas nas súas obras…Haberá nesta algún elemento da súa vida?

 

Deixar un comentario

Arquivado en O barón rampante

Buck e outros cans

Na novela que acabamos de ler mencionanse outros cans, ademais do protagonista Buck. Son Toots, o carlino xaponés, Ysabel, a pelada mexicana, o San bernardo Elmo e Shep a pastor escocesa. Estes últimos son os pais de Buck, que herdou a resistencia e fortaleza do primeiro e a axilidade da segunda.   Pois ben, Xulia fixo unha busca dalgunhas desas razas de cans que se citan. Velaí van:

 

Perros Carlino, Doguillo o Pug

Esta é a apacible mirada do carlino xaponés, un can que adora a compañía e din del os expertos que ten moito sentido do humor.

Tamén moi familiar e xoguetón é o foxterrier. É un can simmpático e amable moi activo e sensato. Parece que  esta raza foi utilizada antiguamente para a caza do zorro aínda que hoxe é só animal de compañía (coma se iso fose pouco!)

Dos Alpes suízos chega o fermoso  San bernardo, descendente do desaparecido  mastín dos Alpes. É de carácter tranquilo e repousado, excelente para a garda e dar cariño (aínda que esa non é unha cualidad exclusiva desta raza, pois case todos o fan) por iso se di que é un estupendo amigo dos nenos e nenas.

Tamén pastor, coma o anterior, é  pastor escocés, tamén chamado collie. Provén das montañas escocesas e podía coidar a grandes  rebaños de ovellas. É, demais, moi intelixente e con un sentido da lealtade moi desenvolvido.

Esta raza fíxose moi popular pola serie de televisón Lassie.

Foto de Pal, o primeiro can (macho) que que deu vida a  Lassie.

Outra raza citada é a  pelada mexicana. Unha cadeliña así foi a que acompañou a Frida Khalo na súa vida e e nos seus cadros

Fotografía tomada desta páxina: na que se fala dos cans de Frida e doutros cans con historia. É moi recomedable para coñecer máis cousas dos cans e da relación destes animais coa arte e cos artistas.

E falando de cans e de arte, concretamente de cans literarios, non podemos esquecer a Colmillo Blanco, outro animal de Jack London.

London aos nove anos co seu can Rollo

Colmillo Blanco é  unha novela complementaria da obra que vides de ler. A  historia transcurre no  Territorio do Yukón, Canadá, durante a Fiebre del oro de Klondike a finais del século  XIX, e narra a domesticación dun can lobo salvaxe. Está narrada desde o punto de vista do personaxe canino, permitíndolle a London explorar a forma na que os animaies ven o seu mundo e como estes ven aos humanos (non sei se estaremos á altura!).

Colmillo Blanco tamén foi levada ao cine.  Este é o trailer da adaptación que se fixo no 1991 protagonizada por Ethan Hawke.

Para rematar transcribo este poema de Pablo Neruda, “Un perro ha muerto”,  adicado ao seu can:

Mi perro ha muerto.

Lo enterré en el jardín
junto a una vieja máquina oxidada.

Allí, no más abajo,
ni más arriba,
se juntará conmigo alguna vez.
Ahora él ya se fue con su pelaje,
su mala educación, su nariz iría.
Y yo, materialista que no cree
en el celeste cielo prometido
para ningún humano,
para este perro o para todo perro
creo en el cielo, sí, creo en un cielo
donde yo no entraré, pero él me espera
ondulando su cola de abanico
para que yo al llegar tenga amistades.

Ay no diré la tristeza en la tierra
de no tenerlo más por compañero,
que para mí jamás fue un servidor.

Resultado de imagen de poema perro pablo neruda

(A imaxe procede da páxina xa citada antes “Perros con historia“)

Tuvo hacia mí la amistad de un erizo
que conservaba su soberanía,
la amistad de una estrella independienre
sin más intimidad que la precisa,
sin exageraciones:
no se trepaba sobre mi vestuario
llenándome de pelos o de sarna,
no se frotaba contra mi rodilla
como otros perros obsesos sexuales.
No, mi perro me miraba
dándome la atención que necesito,
la atención necesaria
para hacer comprender a un vanidoso
que siendo perro él,
con esos ojos, más puros que los míos,
perdía el tiempo, pero me miraba
con la mirada que me reservó
toda su dulce, su peluda vida,
su silenciosa vida,
cerca de mí, sin molestarme nunca,
y sin pedirme nada.

Ay cuántas veces quise tener cola
andando junto a él por las orillas
del mar, en el invierno de Isla Negra,
en la gran soledad: arriba el aire
traspasado de pájaros glaciales,
y mi perro brincando, hirsuto, lleno
de voltaje marino en movimiento:
mi perro vagabundo y olfatorio
enarbolando su cola dorada
frente a frente al Océano y su espuma.

Alegre, alegre, alegre
como los perros saben ser felices,
sin nada más, con el absolutismo
de la naturaleza descarada.

No hay adiós a mi perro que se ha muerco.
Y no hay ni hubo mentira entre nosotros.

Ya se fue y lo enterré, y eso era todo.

Deixar un comentario

Arquivado en A chamada da selva

O Nadal con Buck

O libro que imos ler para o mes de xaneiro vainos facer gozar con múltiples aventuras, vainos facer chorar con múltiples penalidades, vainos somerxer en dous mundos descoñecidos: o mundo do Ártico e o mundo dos cans. Trátase de A chamada da selva, de Jack London.

Esta novela está protagonizada por un can, Buck que vive unha vida regalada na casa do seu amo e, por un desafortunado azar, cambia completamente e ten que aprender da realidade dun xeito brutal. Trátase dunha novela de aprendizaxe, tamén denominadas de iniciación, na que o protagonista rematará “aprendendo”, madurando e “iniciándose” no mundo real, a través dos diversos obstáculos que se lle irán presentando.

Ademais da intensidade da vida de Buck, o noso protagonista, tamén poderemos comentar algo sobre a vida do autor da novela, Jack London, se cadra chea de máis avatares cá do propio can.

Despois de lela podes ver a película de animación  feita por Kozo Morishita  baseada na novela:

Se preferides podedes ver a de Ken AnnakinThe Call of the Wild

Como xa imaxinades, a lectura ten que facerse un día de frío. Se houbese neve sería mellor. Como aquí non hai, haberá que imaxinala.  Tamén sería bo que lésedes tocando a un can. Se non o tedes, aquí está Buck:

Resultado de imagen de nieve la llamada de la selva

(Procedencia da imaxe)

Non se pode pasar o Nadal en mellor compañía cá de Buck! E lembra que non se poden abandonar os animais nin tratalos mal! Son seres que sempre sacan o mellor de nós. Cómpre amalos e querelos.

Deixar un comentario

Arquivado en A chamada da selva

Bechos e demais parentes.

1ª edición de Bechos e demais parentes.

1ª edición de Bechos e demais parentes.

As aves, bestas e demais parentes, como rezaría o título orixinal en inglés, é o tema desta segunda entrega da Triloxía de Corfú: relato das ricas vivencias nun período de intensa aprendizaxe do rapaz e incipiente naturalista Gerry, no seo dunha familia anglo-india, que se traslada da India a Inglaterra e logo a Grecia no axitado período de Entreguerras. Esta segunda entrega, escrita 13 anos despois d’A miña familia e outros animais, é unha obra que gaña en madurez narrativa e descritiva, sendo capaz de transmitir unhas vivencias tan nítidamente como a primeira e en menos páxinas. Asemade, é máis longa e completa cá terceira, tamén moi ben narrada: O xardín dos deuses.

Pero este ano 2016 tamén é especial para esta Triloxía, cúmprense 60 anos da publicación d’A miña familia e outros animais, a primeira entrega que tivo repercusión na TV cunha miniserie do ano 1987 e unha película de 2005, ademais dunha adaptación teatral en inglés. A triloxía enteira nós coñecémola polas súa tradución ao castelán, pero este mesmo ano os galegos podemos celebrar os 60 anos da súa primeira entrega lendo a Triloxía completa en galego (xa na túa biblioteca). Non só iso, senón que unha importante cadea de televisión británica está emitindo este ano a primeira tempada dunha miniserie que abrangue toda a triloxía. Podes ver unha versión do trailer por un afeccionado no seguinte vídeo:

Seguir lendo

Deixar un comentario

Arquivado en Sen clasificar

O espíritu de Touro Sentado

É actualidade estes días a campaña electoral que se está a vivir nos EEUU. Enleados como están neses asuntos case non hai tempo para falar do que tamén acontece alí.  Pois ben, veño de ler esta nova que tal vez vos interese. Di o periodista que a escribe que o espíritu de Touro Sentado, a quen xa coñecemos, acaba de resucitar.

toro-sentado

“La reserva india de Standing Rock, en Dakota del Norte y del Sur, es casi tan grande como Asturias pero sólo tiene 8.000 habitantes.

Entre ellos no está la persona más famosa de la reserva: Toro Sentado, que yace en el centro de la reserva, en la parte de Dakota del Sur, bajo un gran busto de piedra blanca, con el nombre y la fecha de nacimiento, en inglés y en lakota – el idioma de los indios sioux, una de las tres tribus que viven en la reserva -. A su lado está la tumba de Sacagawea, la esclava india que guió a los exploradores Meriwether Lewis y William Clark cuando éstos cruzaron lo que hoy es Estados Unidos en un viaje organizado por el entonces presidente William Jefferson. Les llevó dos años. Y sobrevivieron al invierno cerca de donde está la tumba, gracias a la hospitalidad de los indios de la tribu Mandan. Una tribu que ya entonces estaba diezmada por la viruela que le habían transmitido los tramperos franceses, que patrullaban la cuenca del río Mississippi cazando castores. Ler máis

Deixar un comentario

Arquivado en O gran xefe Seattle